Translate this page

EnglishFrançaisDeutschΕλληνικάItalianoPortuguêsРусскийEspañol

Το ζεϊμπέκικο δύσκολα χορεύεται. Δεν έχει βήματα· είναι ιερατικός χορός με εσωτερική ένταση και νόημα που ο χορευτής οφείλει να το γνωρίζει και να το σέβεται.

Είναι η σωματική έκφραση της ήττας. Η απελπισία της ζωής. Το ανεκπλήρωτο όνειρο. Είναι το «δεν τα βγάζω πέρα». Το κακό που βλέπεις να έρχεται. Το παράπονο των ψυχών που δεν προσαρμόστηκαν στην τάξη των άλλων.

Το ζεϊμπέκικο δεν χορεύεται ποτέ στην ψύχρα ει μη μόνον ως κούφια επίδειξη. Ο χορευτής πρέπει πρώτα «να γίνει», να φτιάξει κεφάλι με ποτά και όργανα, για να ανέβουν στην επιφάνεια αυτά που τον τρώνε. Η περιγραφή της προετοιμασίας είναι σαφής:

Παίξε, Χρήστο, το μπουζούκι,

ρίξε μια γλυκιά πενιά,

σαν γεμίσω το κεφάλι,

γύρνα το στη ζεϊμπεκιά.

(Τσέτσης) 

Ο αληθινός άντρας δεν ντρέπεται να φανερώσει τον πόνο ή την αδυναμία του· αγνοεί τις κοινωνικές συμβάσεις και τον ρηχό καθωσπρεπισμό. Συμπάσχει με τον στίχο ο οποίος εκφράζει σε κάποιον βαθμό την προσωπική του περίπτωση, γι’ αυτό επιλέγει το τραγούδι που θα χορέψει και αυτοσχεδιάζει σε πολύ μικρό χώρο ταπεινά και με αξιοπρέπεια. Δεν σαλτάρει ασύστολα δεξιά κι αριστερά· βρίσκεται σε κατάνυξη. Η πιο κατάλληλη στιγμή για να φέρει μια μαύρη βόλτα είναι η στιγμή της μουσικής γέφυρας, εκεί που και ο τραγουδιστής ανασαίνει.

Ο σωστός χορεύει άπαξ· δεν μονοπωλεί την πίστα. Το ζεϊμπέκικο είναι σαν το «Πάτερ Ημών». Τα είπες όλα με τη μία.

Τα μεγάλα ζεϊμπέκικα είναι βαριά, θανατερά:

Ίσως αύριο χτυπήσει πικραμένα

του θανάτου η καμπάνα και για μένα.

(Τσιτσάνης)

 *****

Τι πάθος ατελείωτο που είναι το δικό μου,

όλοι να θέλουν τη ζωή κι εγώ το θάνατό μου.

(Βαμβακάρης) 

Το ζεϊμπέκικο δεν σε κάνει μάγκα*· πρέπει να είσαι για να το χορέψεις. Οι τσιχλίμαγκες με το τζελ που πατάνε ομαδικά σταφύλια στην πίστα εκφράζουν ακριβώς το χάος που διευθετεί η εσωτερική αυστηρότητα και το μέτρο του ζεϊμπέκικου.

Το ζεϊμπέκικο δεν χορεύεται σε οικογενειακές εξόδους ή γιορτές στο σπίτι· απάδει προς το πνεύμα. Πόσο μάλλον όταν υπάρχουν κουτσούβελα που κυκλοφορούν τριγύρω παντελώς αναίσθητα.

Είναι χορός μοναχικός. Όταν το μνήμα χάσκει στα πόδια σου, ο τόπος δεν σηκώνει άλλον. Είναι προσβολή να ενοχλήσει μια ξένη κι απρόσκλητη παρουσία. Γι’ αυτό κάποιοι ανίδεοι αριστεροί διανοούμενοι ερμήνευσαν την επιβεβλημένη ερημία του χορού με τα δικά τους φοβικά σύνδρομα· αποκάλεσαν το ζεϊμπέκικο «εξουσιαστικό χορό», που περιέχει, δήθεν, μια «αόρατη απειλή». Είδαν, φαίνεται, κάποιον σκυλόμαγκα να χορεύει και τρόμαξαν. Όμως, και έναν κυριούλη αν ενοχλήσεις στο βαλσάκι του, κι αυτός θα αντιδράσει.

 

Το ζεϊμπέκικο δεν είναι γυναικείος χορός. Απαγορεύεται αυστηρώς σε γυναίκα να εκδηλώσει καημούς ενώπιον τρίτων· είναι προσβολή γι’ αυτόν που τη συνοδεύει. Αν δεν είναι σε θέση να ανακουφίσει τον πόνο της, αυτό τον μειώνει ως άντρα και δεν μπορεί να το δεχτεί. Και στο μάτι δεν κολλάει.

Μια γυναίκα δεν είναι μάγκας· είναι θηλυκό ή τίποτα. Κι ένας άντρας, πρώτα αρσενικό και μετά όλα τ’ άλλα. Αυτό είναι το αρχέτυπο. Κι αν το εποικοδόμημα γέρνει καμιά φορά χαρωπά, η βάση μένει ακλόνητη. Εξαιρούνται οι γυναίκες μεγάλης ηλικίας που μπορεί να έχουν προσωπικά βάσανα: χηρεία ή πένθος για παιδιά. (Κι όμως είδα σπουδαίο ζεϊμπέκικο από δύο γυναίκες· τη Λιλή Ζωγράφου, που αυτοσχεδίαζε έχοντας αγκαλιάσει τον εαυτό της από τους ώμους με τα χέρια χιαστί σαν αρχαία τραγωδός· και μια νεαρή πουτάνα σε ένα καταγώγιο των Τρικάλων, πιο αυτεξούσια απ’ όλους τους αρσενικούς εκεί μέσα.)

Η μεγάλη ταραχή είναι οι χωρικοί. Σε πλατείες χωριών, με την ευκαιρία του τοπικού πανηγυριού ή άλλης γιορτής, κάτι καραμπουζουκλήδες ετεροδημότες χορεύουνε ζεϊμπέκικο στο χώμα· προφανώς για να δείξουνε στους συγχωριανούς τους πόσο μάγκες γίνανε στην πόλη. Οι άνθρωποι της υπαίθρου δεν έχουν μπει στο νόημα κι ούτε μπορούν να εννοήσουν. Τα δικά τους ζόρια είναι κυκλικά· έρχονται, περνάνε και ξαναέρχονται σαν τις εποχές του χρόνου. Δεν είναι όλη η ζωή ρημάδι. Γι’ αυτό χορεύουν εξώστρεφα, κάνουν φούρλες, σηκώνουν το γόνατο ή όλο το πόδι, κοιτάνε τους γύρω αν τους προσέχουν, χαμογελάνε χορεύοντας. Μιλάνε με τον Θεό των βροχών και του ήλιου, όχι τον σκοτεινό Θεό του χαμόσπιτου και των καταγωγίων.

Δεν γίνεται καν λόγος για το τσίρκο που χορεύει επιδεικτικά, σηκώνει τραπέζια με τα δόντια και ισορροπεί ποτήρια στο κεφάλι του. Ή τη φρικώδη καρικατούρα ζεϊμπέκικου που παρουσιάζουν οι χορευτές στις παλιές ελληνικές ταινίες και προσφάτως στα τηλεοπτικά σόου.

Το ζεϊμπέκικο είναι κλειστός χορός, με οδύνη και εσωτερικότητα. Δεν απευθύνεται στους άλλους. Ο χορευτής δεν επικοινωνεί με το περιβάλλον. Περιστρέφεται γύρω από τον εαυτό του, τον οποίο τοποθετεί στο κέντρο του κόσμου. Για πάρτη του καίγεται, για πάρτη του πονάει και δεν επιζητεί οίκτο από τους γύρω. Τα ψαλίδια, τα τινάγματα, οι ισορροπίες στο ένα πόδι είναι για τα πανηγύρια. Το πολύ να χτυπήσει το δάπεδο με το χέρι «ν’ ανοίξει η γη να μπει». Και, όσο χορεύει, τόσο μαυρίζει. Πότε μ’ ανοιχτά τα μπράτσα μεταρσιώνεται σε αϊτό που επιπίπτει κατά παντός υπεύθυνου για τα πάθη του και πότε σκύβει τσακισμένος σε ικεσία προς τη μοίρα και το θείο.

Τα παλαμάκια που χτυπάνε οι φίλοι ή οι γκόμενες καλύτερα να λείπουν. Ο πόνος του άλλου δεν αποθεώνεται. Το πιο σωστό είναι να περιμένουν τον χορευτή να τελειώσει και να τον κεράσουν. Να πιούνε στην υγειά του· δηλαδή να του γιάνει ο καημός που τον έκανε να χορέψει.

Ειπώθηκε πως το ζεϊμπέκικο σβήνει. Ο αρχαϊκός χορός της Θράκης που τον μετέφεραν οι ζεϊμπέκηδες στη Μικρά Ασία και τον επανέφεραν στην Ελλάδα οι πρόσφυγες του 1922 έχει ολοκληρώσει τον ιστορικό του κύκλο· δεν έχει θέση σε μια νέα κοινωνία με άλλα αιτήματα και άλλες προτεραιότητες. Μπορεί και να γίνει έτσι. Αν χαθούν η αδικία, ο έρωτας και ο πόνος· αν βρεθεί ένας άλλος τρόπος που οι άντρες θα μπορούν να εκφράζουν τα αισθήματά τους με τόση ομορφιά και ευγένεια, μπορεί να χαθεί και το ζεϊμπέκικο.

Όμως βλέπεις μερικές φορές κάτι παλικάρια να γεμίζουν την πίστα με ήθος και λεβεντιά που σε κάνουν να ελπίζεις όχι απλώς για τον συγκεκριμένο χορό, αλλά για τον κόσμο ολόκληρο.

——————————————————————————————————————————

* Ο μάγκας είναι άντρας σεμνός, καλοντυμένος και μοναχικός. Δεν είναι επιδεικτικό κουτσαβάκι και αλανιάρης. Όπως αναφέρεται και στο Μείζον Ελληνικό Λεξικό, «μάγκας: έξυπνος και με συμπεριφορά που ταιριάζει σε άντρα».

 Άρθρο του Διονύση Χαριτόπουλου στην εφημερίδα Τα Νέα, 14/9/2002. 

Πηγή , https://antikleidi.com

Πριν φύγετε…

Πλωτή πλατφόρμα συλλογής ενέργειας από τον αέρα, τον ήλιο και τα κύματα στο Ηράκλειο Κρήτης

Υπάρχει ενέργεια από τον ήλιο, τον αέρα και τα κύματα- και η υβριδική πλατφόρμα της γερμανικής SINN Power φιλοδοξεί να...
Read More

4 ελληνικά παιδικά βιβλία και 1 από την Κύπρο βρίσκονται ανάμεσα στα καλύτερα παγκοσμίως

4 ελληνικά παιδικά βιβλία και 1 από την Κύπρο βρίσκονται στη φετινή λίστα των 200 καλύτερων βιβλίων παγκοσμίως, σύμφωνα με...
Read More

Η ελληνική ταινία που βρίσκεται στις καλύτερες του παγκόσμιου κινηματογράφου

Στη Ρωσία προβλήθηκε ταυτόχρονα σε 1000 αίθουσες, ενώ παίχτηκε σε ευρωπαϊκά φεστιβάλ και σάρωσε Η ταινία που βλέπουμε συνήθως την...
Read More

Τι είναι αυτή η μαύρη κουκίδα στο iPhone και τι κάνει;

Γιατί υπάρχει εκεί και τι ακριβώς εξυπηρετεί; Η πρώτη έκδοση κινητού τηλεφώνου iPhone κυκλοφόρησε τον Ιούνιο του 2007. Σήμερα, 13...
Read More

Οι 10 πιο επικίνδυνες θάλασσες του κόσμου!

Επειδή ένα μέρος μοιάζει με παράδεισος δεν σημαίνει ότι είναι κιόλας. Υπάρχουν αρκετά χαρακτηριστικά παραδείγματα χωρών που ... ...ενώ έχουν...
Read More

Αγίου Κωνσταντίνου & Αγίας Ελένης: Τι γιορτάζουμε

Κατά την περίοδο που ήταν Ρωμαίος Αυτοκράτορας ο Μέγας Κωνσταντίνος  κατοχυρώθηκε η ανεξιθρησκεία και προωθήθηκε η χριστιανική πίστη η οποία...
Read More

Ο Έλληνας μαθηματικός που κατασκεύασε το πρώτο ρομπότ το 400 π.Χ.

Μπορεί να θεωρούμε πως η ρομποτική είναι μια πρόσφατη επιστήμη, αλλά οι αρχαίοι Έλληνες είχαν ασχοληθεί ακόμα και με αυτό....
Read More

Πως θα ήταν η ζωή χωρίς ύπνο

Ο ύπνος είναι για όλους μας μια καθημερινή συνήθεια, οπότε είναι πολύ δύσκολο να σκεφτούμε πώς θα ήταν η ζωή...
Read More

Η πόλη που έχει διπλάσιο μέγεθος από την Ελλάδα

Φτάνει σε μέγεθος όσο η μισή Γαλλία, ολόκληρη η Μεγάλη Βρετανία, ενώ είναι μεγαλύτερη από 42 από τις 50 πολιτείες...
Read More

Το top 10 των ζώων που ευθύνονται για τους περισσότερους θανάτους ανθρώπων

Οι περισσότεροι θα υπέθεταν ότι στην κορυφή της λίστας των πιο θανατηφόρων ζώων θα βρισκόταν ο καρχαρίας, όμως η ωμή...
Read More

Το μεγαλύτερο αεροσκάφος του κόσμου στην Αθήνα!

Το μεγαλοπρεπές σοβιετικής κατασκευής Antonov 225 Στην Αθήνα προσγειώθηκε την Τετάρτη το μεγαλύτερο και βαρύτερο αεροπλάνο του κόσμου, το θηριώδες...
Read More

Ο Πύργος των Ανέμων, ο αρχαιότερος μετεωρολογικός σταθμός

Ο αρχαιότερος μετεωρολογικός σταθμός του κόσμου που υπολόγιζε τον καιρό και την ώρα. Πως γλίτωσε από τον αρπακτικό Έλγιν. Το...
Read More

Λιβήσι: Μια ελληνική πόλη-φάντασμα στην Τουρκία

Οκτώ χιλιόμετρα νότια της πόλης Fethiye στη νοτιοδυτική Τουρκία βρίσκονται τα ερείπια περίπου πεντακόσιων σπιτιών που ανήκουν στην κάποτε ακμάζουσα...
Read More

Το στοιχειωμένο μποτιλιάρισμα μέσα στο δάσος του Βελγίου.

Υπάρχει μία περιοχή στο Βέλγιο, όπου οι ντόπιοι θα σου πούνε ότι πρέπει να την επισκεφθείς οπωσδήποτε. Δεν θα σου...
Read More

Κωλοσούρτης: Η θρυλική Εθνική με τις “στροφάρες” που έλιωνε τους κινητήρες

Ο τρομερός "Κωλοσούρτης" μας δίνει στο ανέβασμά του μια από τις μαγευτικότερες απόψεις της Αργολίδας καθώς βλέπουμε από ψηλά προς...
Read More

Αγία Ρουμέλη: Το απομονωμένο χωριουδάκι που για να πας πρέπει να διασχίσεις το μακρύτερο φαράγγι της χώρας

Είναι το μακρύτερο κι ίσως το επιβλητικότερο φαράγγι της Ευρώπης, και σίγουρα το πιο περπατημένο μονοπάτι της Ελλάδας. Το Συμβούλιο...
Read More

Γιορτή της μητέρας: Πότε γιορτάζεται και πώς καθιερώθηκε

Πάντα δίπλα στην οικογένειά της, στις χαρές, τις λύπες και τις δυσκολίες… Και το όνομα αυτής, μητέρα. Η Γιορτή της...
Read More

Το δίλημμα του τρόλεϊ- Εσύ πόσους θα σκότωνες;

Ένα τρόλεϊ διασχίζει τις ράγες ενώ μπροστά του βρίσκονται πέντε άνθρωποι ανήμποροι να κινηθούν, με αποτέλεσμα να είναι σίγουρος ο...
Read More

Στην «πολιτισμένη» Ευρώπη, κρατούσαν αφρικανούς ιθαγενείς μέσα σε κλουβιά, σε ζωολογικούς κήπους

Οι «πολιτισμένοι» Βέλγοι, Ολλανδοί, Γερμανοί, σχημάτιζαν ουρές έξω από τους ζωολογικούς κήπους για να δουν αιχμαλώτους μαύρους από τις αποικίες...
Read More

Οπτική ψευδαίσθηση: Πως ο εγκέφαλος δημιουργεί οπτικές ψευδαισθήσεις

Αν κοιτάξετε την φωτογραφία στα αριστερά σας, αποτυπώνεται το «αρνητικό» μιας γυναίκας. Αν εστιάσετε για 15 δευτερόλεπτα στην άσπρη κουκίδα...
Read More

Πομπηία: Οι Ρωμαίοι έκαναν ανακύκλωση

Οι Ρωμαίοι ήταν έμπειροι μηχανικοί, πρωτοπόροι στην ενδοδαπέδια θέρμανση, στα υδραγωγεία και στη χρήση του σκυροδέματος ως οικοδομικού υλικού και επιπλέον, σύμφωνα...
Read More

New York Times: «Χώρα-παράδειγμα η Ελλάδα – Έκανε την έκπληξη»

Αναφορά στην Ελλάδα και τους επιτυχείς κυβερνητικούς χειρισμούς σχετικά με τα μέτρα κατά της πανδημίας έκαναν σε κύριο άρθρο τους οι New...
Read More

Concorde: Η ιστορία ενός θρυλικού αεροσκάφους

Το πρωί της 21ης Ιανουαρίου του 1976 δύο Concorde, ένα της British Airways και ένα της Air France, απογειώθηκαν ταυτόχρονα...
Read More

Τα ψηλότερα αγάλματα στον κόσμο

Εντυπωσιακά αγάλματα από όλο τον κόσμο. Τα περισσότερα από αυτά αποτελούν σημείο αναφοράς για τις χώρες τους και αναφέρονται κυρίως...
Read More

Καταρράκτες της Έδεσσας – Oι μεγαλύτεροι σε όλα τα Βαλκάνια

Η Έδεσσα είναι μία από τις ωραιότερες πόλεις της Ελλάδας, με ένδοξη ιστορία, βιομηχανικό παρελθόν και τους ξακουστούς καταρράκτες της....
Read More

Αδέσποτο μπαίνει σε φαρμακείο και δείχνει στη φαρμακοποιό το τραυματισμένο πόδι του

Ένα από τα ευχάριστα βίντεο των ημερών, που μας δίνουν χαρά και μας κάνουν να χαμογελάμε και μάλλον γι’ αυτό...
Read More

Το ελληνικό hypercar CHAOS των 3.000 ίππων

TO CHAOS ΦΙΛΟΔΟΞΕΙ ΝΑ ΑΠΟΤΕΛΕΣΕΙ ΤΟ ΠΡΩΤΟ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΚΑΤΑΣΚΕΥΗΣ HYPERCAR ΤΟ ΟΠΟΙΟ ΘΑ ΦΤΑΝΕΙ ΤΗΝ ΙΛΙΓΓΙΩΔΗ ΙΣΧΥ ΤΩΝ 3.000 ΙΠΠΩΝ...
Read More

To μαρτυρικό τέλος για χιλιάδες Αρμένισσες που τις παλούκωσαν και τις σταύρωσαν οι Τούρκοι

Η 24η Απριλίου του 1915 θεωρείται η ημερομηνία που ξεκίνησε η γενοκτονία Αρμενίων.... Η αρχή έγινε στην Κωνσταντινούπολη με τη...
Read More

Η γερμανική Bild προτείνει Ελλάδα για διακοπές το καλοκαίρι

Την Ελλάδα προτείνει, με κεντρικό άρθρο στην ιστοσελίδα της η γερμανική εφημερίδα Bild, ως προορισμό για καλοκαιρινές διακοπές το 2020....
Read More

Πού είναι ο «τρίτος πόλος της Γης» και γιατί είναι σημαντικό να τον προστατεύσουμε

Η περιοχή της οροσειράς του Ινδοκούχου στα Ιμαλάια είναι η τρίτη μεγαλύτερη σε απόθεμα πάγου στη Γη, μετά τον Βόρειο...
Read More