Translate this page

EnglishFrançaisDeutschΕλληνικάItalianoPortuguêsРусскийEspañol

Η αναζήτηση για τις ρίζες του εθίμου της βασιλόπιτας, μας οδηγεί πίσω, στην αρχαιότητα, στις προσφορές άρτου ή και μελιπήκτων των αρχαίων ημών προγόνων, προς τους θεούς, κατά τη διάρκεια εορτών.

Το έθιμο αυτό είναι από τα ελάχιστα αρχέγονα έθιμα που επιβιώνουν. Οι Λαογράφοι αναζητούν τη ρίζα του εθίμου στην αρχαιοελληνική παράδοση. Οι Αρχαίοι Έλληνες προσέφεραν στους θεούς σε κάθε μεγάλη καμπή του χρόνου ή της ζωής τους «εορταστικούς άρτους». Κάθε Αθηναίος στρατιώτης, πριν ξεκινήσει για τον πόλεμο, αφιέρωνε στον Άρη, το θεό του πολέμου, τρία ψωμάκια. Ένα για να πάει καλά, ένα για να νικήσει και το τρίτο για να γυρίσει γερός και αρτιμελής.

Οι κυνηγοί, για να έχουν πλούσιο κυνήγι αφιέρωναν παρόμοια ψωμάκια στη θεά Άρτεμη, την προστάτιδα του κυνηγιού.
Οι θεριστάδες της γης αφιέρωναν αρτίδια στη θεά Δήμητρα, που τα ονόμαζαν «θαλύσια αρτίδια» στη γιορτή της συγκομιδής και απλώς «άρτους» ή «πλακούντες» στη γιορτή των Θεσμοφορίων.
Ο λαογράφος Φίλιππος Βρεττάκος στο βιβλίο του “Οι δώδεκα μήνες του έτους και αι κυριώτεραι εορταί των” αναφέρει:

“Οι πρόγονοί μας εις την αρχαιότητα κατά τας μεγάλας αγροτικάς εορτάς προσέφεραν εις τους θεούς, ως απ αρχήν, έναν άρτον. Επί παραδείγματι κατά την εορτήν του θερισμού, που ελέγετο Θαλύσια και ήτο αφιερωμένη εις την Δήμητρα, κατασκευάζετο από το νέον σιτάρι ένας μεγάλος εορταστικός άρτος (ένα καρβέλι), που ελέγετο “Θαλύσιος άρτος”, κατά δε την προς τιμήν Απόλλωνος εορτήν των Θαργηλιών εψήνετο, κατά το έθιμον,ο “θάργηλος άρτος”.

 

Τα Θαργήλια γιορτάζονταν την 16η και την 7η ημέρα του μηνός Θαργηλιώνος προς τιμή του Απόλλωνος Δηλίου στην Αθήνα, τη Μίλητο, τη Δήλο και πολλές άλλες Ιωνικές πόλεις. Η γιορτή άρχιζε με θυσία μιας άμναδος και ενός κριού. Ακολουθούσε πομπή και μετά μουσικοί αγώνες από κυκλικό χορό, όπου ο νικητής έπαιρνε ως βραβείο τρίποδα, τον οποίο αφιέρωνε στο «Πύθιον» Ιερό του Θεού που είχε ιδρυθεί από τον Πεισίστρατο. Στη συνέχεια τα παιδιά τοποθετούσαν στις εξώθυρες των οικιών τους την «ειρεσιώνη» δηλαδή κλαδί ελιάς παγκάρπου. Προσφέρονταν θυσίες και καρποί, ενώ από τους πρώτους ώριμους σπόρους ζύμωναν τον άρτο «Θάργηλο».

Επίσης υπάρχουν αναφορές ότι παρόμοιοι άρτοι δίνονταν και κατά την διάρκεια της Αρχαιοελληνικής εορτής των «Κρονίων» και αργότερα των ρωμαϊκών «Σατουρναλίων».

Οι Ρωμαίοι υιοθέτησαν τις συνήθειες των Αρχαίων Ελλήνων.
Στα Σατουρνάλια, γιορτή των Ρωμαίων αφιερωμένη στο θεό Σατούρνου, ο οποίος αντιστοιχεί στον ελληνικό θεό Κρόνο και τον θεωρούσαν θεό της γονιμότητας, καθιέρωσαν τυπικές θυσίες και διάφορα έθιμα, όπως την ανταλλαγή μικρών δώρων, υπαίθριες αγορές και τυχερά παιχνίδια ακόμα και για τους δούλους.

Ανάμεσα στα έθιμα της γιορτής ήταν και η συνήθεια να ζυμώνουν πλακούντες, που στη συνέχεια τους έτρωγαν, για να πάρουν δύναμη.
Οι πλακούντες ήταν οι μακρινοί πρόγονοι των πιτών και των κέικ. Η ζύμη τους ήταν παρόμοια με τη ζύμη των ψωμιών, αλλά ήταν εμπλουτισμένη με γάλα, λίπος, μυρωδικά, μπαχαρικά κ.α. Οι Ρωμαίοι είναι οι πρώτοι που καθιέρωσαν στους πλακούντες εκείνους το μεταλλικό νόμισμα για υγεία και καλή χρονιά.

Πρόσθεταν μάλιστα και μικρό κομμάτι πάπυρο, που αν τύχαινε σε δούλο του σπιτιού, του χάριζαν την ελευθερία. Τα επόμενα χρόνια παρέλαβαν οι Φράγκοι το έθιμο, οι οποίοι το διέδωσαν, αν και υπάρχει η αναφορά ότι για πολλούς αιώνες δεν τοποθετούνταν νόμισμα αλλά ένα φασόλι μέσα στη πίτα και αυτός που το έβρισκε, ανακηρυσσόταν ο «Βασιλιά της βραδιάς» ή «Φασουλοβασιλιάς».

Συλλογή πληροφοριών: Γιώβη Βασιλική
mythiki-anazitisi.blogspot.com

Πριν φύγετε…

Τομ Χανκς: Έγινε κέρινο ομοίωμα στο μουσείο των Κηπιών της Καβάλας

Ο Τομ Χανκς έγινε τιμητικά Έλληνας υπήκοος και τώρα γίνεται και κέρινο ομοίωμα σε μουσείο της Καβάλας...  Την ερχόμενη Δευτέρα,...
Read More

Μυστήριο με λίμνη 50.000 χρόνων στην Ινδία που έγινε ροζ μέσα σε μια ημέρα

«Πώς στο καλό συνέβη αυτό;». Είναι το ερώτημα στα χείλη όσων συζητούν αυτές τις μέρες τη νέα απόχρωση της λίμνης Λόναρ της πολιτείας Μαχαράστρα στην Ινδία. Και είναι πολλοί,...
Read More

Πλωτή πλατφόρμα συλλογής ενέργειας από τον αέρα, τον ήλιο και τα κύματα στο Ηράκλειο Κρήτης

Υπάρχει ενέργεια από τον ήλιο, τον αέρα και τα κύματα- και η υβριδική πλατφόρμα της γερμανικής SINN Power φιλοδοξεί να...
Read More

4 ελληνικά παιδικά βιβλία και 1 από την Κύπρο βρίσκονται ανάμεσα στα καλύτερα παγκοσμίως

4 ελληνικά παιδικά βιβλία και 1 από την Κύπρο βρίσκονται στη φετινή λίστα των 200 καλύτερων βιβλίων παγκοσμίως, σύμφωνα με...
Read More

Η ελληνική ταινία που βρίσκεται στις καλύτερες του παγκόσμιου κινηματογράφου

Στη Ρωσία προβλήθηκε ταυτόχρονα σε 1000 αίθουσες, ενώ παίχτηκε σε ευρωπαϊκά φεστιβάλ και σάρωσε Η ταινία που βλέπουμε συνήθως την...
Read More

Τι είναι αυτή η μαύρη κουκίδα στο iPhone και τι κάνει;

Γιατί υπάρχει εκεί και τι ακριβώς εξυπηρετεί; Η πρώτη έκδοση κινητού τηλεφώνου iPhone κυκλοφόρησε τον Ιούνιο του 2007. Σήμερα, 13...
Read More

Οι 10 πιο επικίνδυνες θάλασσες του κόσμου!

Επειδή ένα μέρος μοιάζει με παράδεισος δεν σημαίνει ότι είναι κιόλας. Υπάρχουν αρκετά χαρακτηριστικά παραδείγματα χωρών που ... ...ενώ έχουν...
Read More

Αγίου Κωνσταντίνου & Αγίας Ελένης: Τι γιορτάζουμε

Κατά την περίοδο που ήταν Ρωμαίος Αυτοκράτορας ο Μέγας Κωνσταντίνος  κατοχυρώθηκε η ανεξιθρησκεία και προωθήθηκε η χριστιανική πίστη η οποία...
Read More

Ο Έλληνας μαθηματικός που κατασκεύασε το πρώτο ρομπότ το 400 π.Χ.

Μπορεί να θεωρούμε πως η ρομποτική είναι μια πρόσφατη επιστήμη, αλλά οι αρχαίοι Έλληνες είχαν ασχοληθεί ακόμα και με αυτό....
Read More

Πως θα ήταν η ζωή χωρίς ύπνο

Ο ύπνος είναι για όλους μας μια καθημερινή συνήθεια, οπότε είναι πολύ δύσκολο να σκεφτούμε πώς θα ήταν η ζωή...
Read More

Η πόλη που έχει διπλάσιο μέγεθος από την Ελλάδα

Φτάνει σε μέγεθος όσο η μισή Γαλλία, ολόκληρη η Μεγάλη Βρετανία, ενώ είναι μεγαλύτερη από 42 από τις 50 πολιτείες...
Read More

Το top 10 των ζώων που ευθύνονται για τους περισσότερους θανάτους ανθρώπων

Οι περισσότεροι θα υπέθεταν ότι στην κορυφή της λίστας των πιο θανατηφόρων ζώων θα βρισκόταν ο καρχαρίας, όμως η ωμή...
Read More

Το μεγαλύτερο αεροσκάφος του κόσμου στην Αθήνα!

Το μεγαλοπρεπές σοβιετικής κατασκευής Antonov 225 Στην Αθήνα προσγειώθηκε την Τετάρτη το μεγαλύτερο και βαρύτερο αεροπλάνο του κόσμου, το θηριώδες...
Read More

Ο Πύργος των Ανέμων, ο αρχαιότερος μετεωρολογικός σταθμός

Ο αρχαιότερος μετεωρολογικός σταθμός του κόσμου που υπολόγιζε τον καιρό και την ώρα. Πως γλίτωσε από τον αρπακτικό Έλγιν. Το...
Read More

Λιβήσι: Μια ελληνική πόλη-φάντασμα στην Τουρκία

Οκτώ χιλιόμετρα νότια της πόλης Fethiye στη νοτιοδυτική Τουρκία βρίσκονται τα ερείπια περίπου πεντακόσιων σπιτιών που ανήκουν στην κάποτε ακμάζουσα...
Read More

Το στοιχειωμένο μποτιλιάρισμα μέσα στο δάσος του Βελγίου.

Υπάρχει μία περιοχή στο Βέλγιο, όπου οι ντόπιοι θα σου πούνε ότι πρέπει να την επισκεφθείς οπωσδήποτε. Δεν θα σου...
Read More

Κωλοσούρτης: Η θρυλική Εθνική με τις “στροφάρες” που έλιωνε τους κινητήρες

Ο τρομερός "Κωλοσούρτης" μας δίνει στο ανέβασμά του μια από τις μαγευτικότερες απόψεις της Αργολίδας καθώς βλέπουμε από ψηλά προς...
Read More

Αγία Ρουμέλη: Το απομονωμένο χωριουδάκι που για να πας πρέπει να διασχίσεις το μακρύτερο φαράγγι της χώρας

Είναι το μακρύτερο κι ίσως το επιβλητικότερο φαράγγι της Ευρώπης, και σίγουρα το πιο περπατημένο μονοπάτι της Ελλάδας. Το Συμβούλιο...
Read More

Γιορτή της μητέρας: Πότε γιορτάζεται και πώς καθιερώθηκε

Πάντα δίπλα στην οικογένειά της, στις χαρές, τις λύπες και τις δυσκολίες… Και το όνομα αυτής, μητέρα. Η Γιορτή της...
Read More

Το δίλημμα του τρόλεϊ- Εσύ πόσους θα σκότωνες;

Ένα τρόλεϊ διασχίζει τις ράγες ενώ μπροστά του βρίσκονται πέντε άνθρωποι ανήμποροι να κινηθούν, με αποτέλεσμα να είναι σίγουρος ο...
Read More

Στην «πολιτισμένη» Ευρώπη, κρατούσαν αφρικανούς ιθαγενείς μέσα σε κλουβιά, σε ζωολογικούς κήπους

Οι «πολιτισμένοι» Βέλγοι, Ολλανδοί, Γερμανοί, σχημάτιζαν ουρές έξω από τους ζωολογικούς κήπους για να δουν αιχμαλώτους μαύρους από τις αποικίες...
Read More

Οπτική ψευδαίσθηση: Πως ο εγκέφαλος δημιουργεί οπτικές ψευδαισθήσεις

Αν κοιτάξετε την φωτογραφία στα αριστερά σας, αποτυπώνεται το «αρνητικό» μιας γυναίκας. Αν εστιάσετε για 15 δευτερόλεπτα στην άσπρη κουκίδα...
Read More

Πομπηία: Οι Ρωμαίοι έκαναν ανακύκλωση

Οι Ρωμαίοι ήταν έμπειροι μηχανικοί, πρωτοπόροι στην ενδοδαπέδια θέρμανση, στα υδραγωγεία και στη χρήση του σκυροδέματος ως οικοδομικού υλικού και επιπλέον, σύμφωνα...
Read More

New York Times: «Χώρα-παράδειγμα η Ελλάδα – Έκανε την έκπληξη»

Αναφορά στην Ελλάδα και τους επιτυχείς κυβερνητικούς χειρισμούς σχετικά με τα μέτρα κατά της πανδημίας έκαναν σε κύριο άρθρο τους οι New...
Read More

Concorde: Η ιστορία ενός θρυλικού αεροσκάφους

Το πρωί της 21ης Ιανουαρίου του 1976 δύο Concorde, ένα της British Airways και ένα της Air France, απογειώθηκαν ταυτόχρονα...
Read More

Τα ψηλότερα αγάλματα στον κόσμο

Εντυπωσιακά αγάλματα από όλο τον κόσμο. Τα περισσότερα από αυτά αποτελούν σημείο αναφοράς για τις χώρες τους και αναφέρονται κυρίως...
Read More

Καταρράκτες της Έδεσσας – Oι μεγαλύτεροι σε όλα τα Βαλκάνια

Η Έδεσσα είναι μία από τις ωραιότερες πόλεις της Ελλάδας, με ένδοξη ιστορία, βιομηχανικό παρελθόν και τους ξακουστούς καταρράκτες της....
Read More

Αδέσποτο μπαίνει σε φαρμακείο και δείχνει στη φαρμακοποιό το τραυματισμένο πόδι του

Ένα από τα ευχάριστα βίντεο των ημερών, που μας δίνουν χαρά και μας κάνουν να χαμογελάμε και μάλλον γι’ αυτό...
Read More

Το ελληνικό hypercar CHAOS των 3.000 ίππων

TO CHAOS ΦΙΛΟΔΟΞΕΙ ΝΑ ΑΠΟΤΕΛΕΣΕΙ ΤΟ ΠΡΩΤΟ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΚΑΤΑΣΚΕΥΗΣ HYPERCAR ΤΟ ΟΠΟΙΟ ΘΑ ΦΤΑΝΕΙ ΤΗΝ ΙΛΙΓΓΙΩΔΗ ΙΣΧΥ ΤΩΝ 3.000 ΙΠΠΩΝ...
Read More

To μαρτυρικό τέλος για χιλιάδες Αρμένισσες που τις παλούκωσαν και τις σταύρωσαν οι Τούρκοι

Η 24η Απριλίου του 1915 θεωρείται η ημερομηνία που ξεκίνησε η γενοκτονία Αρμενίων.... Η αρχή έγινε στην Κωνσταντινούπολη με τη...
Read More