Translate this page

EnglishFrançaisDeutschΕλληνικάItalianoPortuguêsРусскийEspañol

Η ορθολογική διαχείριση του διαφαινόμενου κινδύνου για το μέλλον των ασύρματων δικτύων στη χώρα, απαιτεί άμεση ανάληψη δράσεων ουσιαστικής, διαρκούς και αναλυτικής ενημέρωσης των πολιτών από όλους τους εμπλεκόμενους φορείς.

Είναι φαινόμενο των καιρών μας η άκριτη υιοθέτηση απόψεων και ισχυρισμών, που υποστηρίζονται από φαινομενικά ορθά επιχειρήματα και η εύκολη απόρριψη ή ο σκεπτικισμός απέναντι στα στοιχεία που παρατίθενται από παγκόσμιους οργανισμούς και οργανωμένες κοινωνίες επιστημόνων. 

Ως παράδειγμα και μόνον της παραπληροφόρησης που μαστίζει την σημερινή κοινωνία, θα αναφερθεί η πρόσφατη τάση απόρριψης του εμβολιασμού των παιδιών ή το ανάθεμα στις τεχνολογίες και τα δίκτυα 5ης γενιάς, όπως για παράδειγμα η πρόσφατη απόφαση του Δημοτικού Συμβουλίου της Καλαμάτας να αναστείλει την άδεια πιλοτικής λειτουργίας του δικτύου 5G ενός εκ των παρόχων κινητών επικοινωνιών.

Είναι όμως στην ευθύνη των επιστημόνων και των μηχανικών να αξιολογούν και να παραθέτουν τα στοιχεία από τις μελέτες και τις πειραματικές έρευνες με την βέλτιστη δυνατή ακρίβεια και είναι καθήκον απέναντι στη δημόσια υγεία και την κοινωνία να αποφεύγεται η ανούσια και χωρίς αποδείξεις σπορά φόβου.

Στην κατεύθυνση αυτή, στις επόμενες γραμμές θα προσπαθήσω να αναδείξω τη μεθοδολογία, που προτείνεται από τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας (ΠΟΥ) και που ακολουθείται από τη Διεθνή Επιτροπή για την Προστασία από τη Μη Ιοντίζουσα Ακτονοβολία (ICNIRP). Οι οδηγίες αυτές αποτελούν τη βάση και της ελληνικής νομοθεσίας.

Η πρώτη παρατήρηση αφορά στη διάκριση της μη-ιοντίζουσας από την ιοντίζουσα εξαιτίας της πολύ μικρότερης ενέργειας που φέρουν τα φωτόνια αυτής, η οποία με τη σειρά της εξαρτάται από τη συχνότητα. Αξίζει να σημειωθεί ότι οι συχνότητες λειτουργίας των ασύρματων συστημάτων έχουν χιλιάδες φορές μικρότερη ενέργεια από εκείνη του ορατού φωτός.

Σύμφωνα με τον ΠΟΥ, η μεθοδολογία για την ανάπτυξη προτύπων για τα όρια έκθεσης στην Η/Μ ακτινοβολία ραδιοσυχνοτήτων στηρίζεται στα εξής βήματα:

Α) Προϋπόθεση για την ανάπτυξη των προτύπων είναι η εξαντλητική κριτική επισκόπηση της επιστημονικής βιβλιογραφίας στις βιολογικές επιδράσεις της έκθεσης στα Η/Μ πεδία, από ομάδα αναγνωρισμένων εμπειρογνωμόνων. Αρχικά γίνεται προσεκτική επιλογή των επιστημονικών μελετών, συμπεριλαμβάνοντας μελέτες από πολλούς κλάδους υγείας, όπως η βιολογία, η επιδημιολογία και η ιατρική, αλλά και από κλάδους όπως η φυσική και οι επιστήμες του μηχανικού. Οι τύποι μελετών που περιλαμβάνονται είναι οι επιδημιολογικές, οι πειραματικές σε υγιείς εθελοντές, και οι μελέτες σε ζώα, ιστούς και κυτταρικές δομές. Τα κριτήρια με βάση τα οποία γίνεται η επιλογή των ανεξάρτητων μελετών προς αξιολόγηση περιλαμβάνουν: την ποιότητα σχεδίασης της μελέτης, την ποιότητα της εκτέλεσης της μελέτης, την ποιότητα της αναφοράς των αποτελεσμάτων, την ύπαρξη δημοσίευσης μετά από κρίση από ομότιμους κριτές και τέλος, τη χρησιμότητα στην ανάπτυξη των προτύπων.

Β) Επόμενο βήμα είναι η συνολική εκτίμηση της επικινδυνότητας, δηλαδή η ερμηνεία των μελετών και η συγκριτική τους αξιολόγηση. Τα πιο γνωστά κριτήρια που κάνουν τη διαδικασία της κρίσης διάφανη είναι εκείνα του Α.Β. Hill και εκείνα της IARC για την εκτίμηση της καρκινογένεσης. Τα ερωτήματα που καλούνται οι επιστήμονες να απαντήσουν είναι τα εξής: α) ποια η ένταση συσχέτισης έκθεσης και κινδύνου, ή άλλως υπάρχει σαφής σύνδεση του κινδύνου με την έκθεση; β) πόσο συναφείς και συμβατές είναι οι μελέτες για τη σύνδεση της έκθεσης και του κινδύνου; γ) υπάρχει σχέση δοσολογίας και απόκρισης μεταξύ της έκθεσης και της επίδρασης στην υγεία; δ) υπάρχουν εργαστηριακές αποδείξεις για τη σύνδεση της έκθεσης και της επίδρασης που μελετάται; και τέλος ε) υπάρχουν προφανείς και αξιόπιστοι βιολογικοί μηχανισμοί για τη σύνδεση της έκθεσης και της επίδρασης στην υγεία;

Να σημειωθεί ότι επειδή δεν υπάρχει τρόπος να αποδείξουμε τη μη-ύπαρξη επιδράσεων στην υγεία, σημαντικό ρόλο παίζει η βαρύτητα όλου του σώματος των επιστημονικών στοιχείων. Για να εδραιωθεί η ύπαρξη ή όχι μιας επίδρασης θα πρέπει η πλειοψηφία των στοιχείων από όλους τους τύπους των μελετών να την υποδεικνύει. Επιπλέον, θα πρέπει τα ερευνητικά αποτελέσματα να επαναλαμβάνονται από ανεξάρτητα εργαστήρια ή να υποστηρίζονται και από άλλες σχετικές μελέτες.

Γ) Στη συνέχεια απαιτείται ο καθορισμός επιπέδων τιμών κατωφλίου και υπάρχουν αρκετές προσεγγίσεις για τον καθορισμό τους. Η προσέγγιση που χρησιμοποιείται από την ICNIRP και άλλους οργανισμούς προτυποποίησης, υποδεικνύει ότι ένα επίπεδο μπορεί να εξαχθεί στη βάση της εκτίμησης της επικινδυνότητας για την υγεία από τα επιστημονικά δεδομένα. Το κατώφλι επιλέγεται ως το χαμηλότερο επίπεδο έκθεσης, κάτω από το οποίο δεν έχει βρεθεί κανείς κίνδυνος για την υγεία. Προκειμένου να περιοριστεί η αβεβαιότητα ως προς τις βιολογικές επιδράσεις, εφαρμόζεται ένας συντελεστής ασφαλείας και μείωσης του επιπέδου κατωφλίου, που είναι ανάλογος του επιπέδου της αβεβαιότητας. Μια δεύτερη προσέγγιση που ακολουθείται κυρίως από τη Ρωσία και την Κίνα, είναι να υιοθετήσει κανείς τη λεγόμενη βιολογική προσέγγιση, σύμφωνα με την οποία το επίπεδο κατωφλίου έκθεσης καθορίζεται έτσι ώστε κάτω από αυτό να μην έχει παρατηρηθεί καμία βιολογική επίδραση. Αυτή η προσέγγιση αμβλύνει την αναγκαιότητα για την εκτίμηση της επικινδυνότητα για την υγεία, υποθέτει μια ατελή γνώση των μηχανισμών αλληλεπίδρασης και οδηγεί σε αδικαιολόγητα συντηρητικά πρότυπα.

Δ) Στη συνέχεια ορίζονται όρια έκθεσης στα Η/Μ πεδία που καλούνται «βασικοί περιορισμοί», οι οποίοι αφορούν τις φυσικές ποσότητες εντός του σώματος υπό έκθεση, οι οποίες συνδέονται στενά με τις δυσμενείς επιπτώσεις στην υγεία. Επειδή οι βασικοί περιορισμοί καθορίζονται ως ποσότητες που συχνά δεν είναι πρακτική η μέτρηση τους, έχουν ορισθεί κάποιες άλλες ποσότητες, «τα επίπεδα αναφοράς», με τρόπο ώστε να παρέχουν έναν ισοδύναμο βαθμό προστασίας με τους βασικούς περιορισμούς. Τα επίπεδα αναφοράς είναι πρακτικά μετρήσιμα και αντιστοιχούν στους βασικούς περιορισμούς υπό συνθήκες «χειρότερης περίπτωσης» έκθεσης, που είναι εξαιρετικά απίθανο να συμβούν στην πράξη. Συνεπώς ένας επιπλέον βαθμός ασφαλείας έχει εισαχθεί στον έλεγχο συμμόρφωσης. Οι τιμές των ορίων προσαρμόζονται κατάλληλα σε διαφορετικούς πληθυσμούς, π.χ. γενικό πληθυσμό ή εργαζόμενους, είναι συνάρτηση της συχνότητας, έχουν διάρκεια έκθεσης και αναφέρονται σε ολόκληρο το σώμα ή σε τοπική έκθεση π.χ. του κεφαλιού, του κορμού ή των άκρων.

Ε) Ακολούθως, τα πρότυπα ελέγχονται για την ευχρηστία τους, παραπέμποντας σε τρόπους ελέγχου συμμόρφωσης από αρμόδιες κατά το νόμο επιτροπές (π.χ. την Ελληνική Επιτροπή Ατομικής Ενέργειας) με διαδικασίες που αναφέρονται σε πρότυπα άλλων οργανισμών. Επιπλέον, τα πρότυπα πρέπει να συνοδεύονται από το κατάλληλο υποστηρικτικό υλικό τεκμηρίωσης. Τέλος, βασικό συστατικό της μεθοδολογίας είναι η πρόβλεψη για τη διαδικασία περιοδικής αναθεώρησης των ορίων, αλλά και όποτε αυτή κρίνεται αναγκαία υπό το φως νέων επιστημονικών ευρημάτων.

Με στιβαρές μεθοδολογίες και αυστηρά κριτήρια αξιολόγησης από παγκόσμιους οργανισμούς, η επιστήμη κάνει βήματα μείωσης της αβεβαιότητας στην κατανόηση της αλληλεπίδρασης των Η/Μ πεδίων με τον άνθρωπο, λαμβάνοντας πάντα υπόψη τα μεγάλα κέρδη για την ανθρωπότητα από την εφαρμογή των νέων τεχνολογιών.

 

Αθανάσιος Κανάτας

Καθηγητής Πανεπιστημίου Πειραιώς

kanatas@unipi.gr

Πριν φύγετε…

Οι 10 πιο επικίνδυνες θάλασσες του κόσμου!

Επειδή ένα μέρος μοιάζει με παράδεισος δεν σημαίνει ότι είναι κιόλας. Υπάρχουν αρκετά χαρακτηριστικά παραδείγματα χωρών που ... ...ενώ έχουν...
Read More

Αγίου Κωνσταντίνου & Αγίας Ελένης: Τι γιορτάζουμε

Κατά την περίοδο που ήταν Ρωμαίος Αυτοκράτορας ο Μέγας Κωνσταντίνος  κατοχυρώθηκε η ανεξιθρησκεία και προωθήθηκε η χριστιανική πίστη η οποία...
Read More

Ο Έλληνας μαθηματικός που κατασκεύασε το πρώτο ρομπότ το 400 π.Χ.

Μπορεί να θεωρούμε πως η ρομποτική είναι μια πρόσφατη επιστήμη, αλλά οι αρχαίοι Έλληνες είχαν ασχοληθεί ακόμα και με αυτό....
Read More

Πως θα ήταν η ζωή χωρίς ύπνο

Ο ύπνος είναι για όλους μας μια καθημερινή συνήθεια, οπότε είναι πολύ δύσκολο να σκεφτούμε πώς θα ήταν η ζωή...
Read More

Η πόλη που έχει διπλάσιο μέγεθος από την Ελλάδα

Φτάνει σε μέγεθος όσο η μισή Γαλλία, ολόκληρη η Μεγάλη Βρετανία, ενώ είναι μεγαλύτερη από 42 από τις 50 πολιτείες...
Read More

Το top 10 των ζώων που ευθύνονται για τους περισσότερους θανάτους ανθρώπων

Οι περισσότεροι θα υπέθεταν ότι στην κορυφή της λίστας των πιο θανατηφόρων ζώων θα βρισκόταν ο καρχαρίας, όμως η ωμή...
Read More

Το μεγαλύτερο αεροσκάφος του κόσμου στην Αθήνα!

Το μεγαλοπρεπές σοβιετικής κατασκευής Antonov 225 Στην Αθήνα προσγειώθηκε την Τετάρτη το μεγαλύτερο και βαρύτερο αεροπλάνο του κόσμου, το θηριώδες...
Read More

Ο Πύργος των Ανέμων, ο αρχαιότερος μετεωρολογικός σταθμός

Ο αρχαιότερος μετεωρολογικός σταθμός του κόσμου που υπολόγιζε τον καιρό και την ώρα. Πως γλίτωσε από τον αρπακτικό Έλγιν. Το...
Read More

Λιβήσι: Μια ελληνική πόλη-φάντασμα στην Τουρκία

Οκτώ χιλιόμετρα νότια της πόλης Fethiye στη νοτιοδυτική Τουρκία βρίσκονται τα ερείπια περίπου πεντακόσιων σπιτιών που ανήκουν στην κάποτε ακμάζουσα...
Read More

Το στοιχειωμένο μποτιλιάρισμα μέσα στο δάσος του Βελγίου.

Υπάρχει μία περιοχή στο Βέλγιο, όπου οι ντόπιοι θα σου πούνε ότι πρέπει να την επισκεφθείς οπωσδήποτε. Δεν θα σου...
Read More

Κωλοσούρτης: Η θρυλική Εθνική με τις “στροφάρες” που έλιωνε τους κινητήρες

Ο τρομερός "Κωλοσούρτης" μας δίνει στο ανέβασμά του μια από τις μαγευτικότερες απόψεις της Αργολίδας καθώς βλέπουμε από ψηλά προς...
Read More

Αγία Ρουμέλη: Το απομονωμένο χωριουδάκι που για να πας πρέπει να διασχίσεις το μακρύτερο φαράγγι της χώρας

Είναι το μακρύτερο κι ίσως το επιβλητικότερο φαράγγι της Ευρώπης, και σίγουρα το πιο περπατημένο μονοπάτι της Ελλάδας. Το Συμβούλιο...
Read More

Γιορτή της μητέρας: Πότε γιορτάζεται και πώς καθιερώθηκε

Πάντα δίπλα στην οικογένειά της, στις χαρές, τις λύπες και τις δυσκολίες… Και το όνομα αυτής, μητέρα. Η Γιορτή της...
Read More

Το δίλημμα του τρόλεϊ- Εσύ πόσους θα σκότωνες;

Ένα τρόλεϊ διασχίζει τις ράγες ενώ μπροστά του βρίσκονται πέντε άνθρωποι ανήμποροι να κινηθούν, με αποτέλεσμα να είναι σίγουρος ο...
Read More

Στην «πολιτισμένη» Ευρώπη, κρατούσαν αφρικανούς ιθαγενείς μέσα σε κλουβιά, σε ζωολογικούς κήπους

Οι «πολιτισμένοι» Βέλγοι, Ολλανδοί, Γερμανοί, σχημάτιζαν ουρές έξω από τους ζωολογικούς κήπους για να δουν αιχμαλώτους μαύρους από τις αποικίες...
Read More

Οπτική ψευδαίσθηση: Πως ο εγκέφαλος δημιουργεί οπτικές ψευδαισθήσεις

Αν κοιτάξετε την φωτογραφία στα αριστερά σας, αποτυπώνεται το «αρνητικό» μιας γυναίκας. Αν εστιάσετε για 15 δευτερόλεπτα στην άσπρη κουκίδα...
Read More

Πομπηία: Οι Ρωμαίοι έκαναν ανακύκλωση

Οι Ρωμαίοι ήταν έμπειροι μηχανικοί, πρωτοπόροι στην ενδοδαπέδια θέρμανση, στα υδραγωγεία και στη χρήση του σκυροδέματος ως οικοδομικού υλικού και επιπλέον, σύμφωνα...
Read More

New York Times: «Χώρα-παράδειγμα η Ελλάδα – Έκανε την έκπληξη»

Αναφορά στην Ελλάδα και τους επιτυχείς κυβερνητικούς χειρισμούς σχετικά με τα μέτρα κατά της πανδημίας έκαναν σε κύριο άρθρο τους οι New...
Read More

Concorde: Η ιστορία ενός θρυλικού αεροσκάφους

Το πρωί της 21ης Ιανουαρίου του 1976 δύο Concorde, ένα της British Airways και ένα της Air France, απογειώθηκαν ταυτόχρονα...
Read More

Τα ψηλότερα αγάλματα στον κόσμο

Εντυπωσιακά αγάλματα από όλο τον κόσμο. Τα περισσότερα από αυτά αποτελούν σημείο αναφοράς για τις χώρες τους και αναφέρονται κυρίως...
Read More

Καταρράκτες της Έδεσσας – Oι μεγαλύτεροι σε όλα τα Βαλκάνια

Η Έδεσσα είναι μία από τις ωραιότερες πόλεις της Ελλάδας, με ένδοξη ιστορία, βιομηχανικό παρελθόν και τους ξακουστούς καταρράκτες της....
Read More

Αδέσποτο μπαίνει σε φαρμακείο και δείχνει στη φαρμακοποιό το τραυματισμένο πόδι του

Ένα από τα ευχάριστα βίντεο των ημερών, που μας δίνουν χαρά και μας κάνουν να χαμογελάμε και μάλλον γι’ αυτό...
Read More

Το ελληνικό hypercar CHAOS των 3.000 ίππων

TO CHAOS ΦΙΛΟΔΟΞΕΙ ΝΑ ΑΠΟΤΕΛΕΣΕΙ ΤΟ ΠΡΩΤΟ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΚΑΤΑΣΚΕΥΗΣ HYPERCAR ΤΟ ΟΠΟΙΟ ΘΑ ΦΤΑΝΕΙ ΤΗΝ ΙΛΙΓΓΙΩΔΗ ΙΣΧΥ ΤΩΝ 3.000 ΙΠΠΩΝ...
Read More

To μαρτυρικό τέλος για χιλιάδες Αρμένισσες που τις παλούκωσαν και τις σταύρωσαν οι Τούρκοι

Η 24η Απριλίου του 1915 θεωρείται η ημερομηνία που ξεκίνησε η γενοκτονία Αρμενίων.... Η αρχή έγινε στην Κωνσταντινούπολη με τη...
Read More

Η γερμανική Bild προτείνει Ελλάδα για διακοπές το καλοκαίρι

Την Ελλάδα προτείνει, με κεντρικό άρθρο στην ιστοσελίδα της η γερμανική εφημερίδα Bild, ως προορισμό για καλοκαιρινές διακοπές το 2020....
Read More

Πού είναι ο «τρίτος πόλος της Γης» και γιατί είναι σημαντικό να τον προστατεύσουμε

Η περιοχή της οροσειράς του Ινδοκούχου στα Ιμαλάια είναι η τρίτη μεγαλύτερη σε απόθεμα πάγου στη Γη, μετά τον Βόρειο...
Read More

Καταρράκτης Ιωαννίνων: Ένα από τα πιο όμορφα χωριά της Ηπείρου

Βορειοδυτικά της πόλης των Ιωαννίνων και γαντζωμένο σε έναν απόκρημνο λόφο, σε ένα σημείο ανάμεσα σε ποτάμια και με μοναδική θέα,...
Read More

Πώς δημιουργήθηκε το Άγιο Όρος

Σύμφωνα με τη χριστιανική παράδοση, η ίδια η Παναγία αποβιβάστηκε στα ιερά εδάφη του Αγίου Όρους και θαμπώθηκε από τη φυσική ομορφιά...
Read More

Αυτόματο σπονδείο με κερματοδέκτη ο πρώτος αυτόματος πωλητής στον κόσμο!

Το Αυτόματο σπονδείο με κερματοδέκτη είναι μια εφεύρεση από τον αρχαίο Έλληνα εφευρέτη Ήρωνα (Ήρων ο Αλεξανδρεύς) πάλι για ακόμη...
Read More

Έπαινοι από το Bloomberg: Οι ταπεινοί Ελληνες μας δείχνουν πώς να νικήσουμε τον κορωνοϊό

Νέους επαίνους για την Ελλάδα αναφορικά με την διαχείρηση της κρίσης του κορωνοϊού διατυπώνει σε άρθρο του το πρακτορείο Bloomberg....
Read More